Η NASA ανακάλυψε ένα ηφαίστειο πάγου στη Δήμητρα με μέγεθος το μισό του Έβερεστ

Για πρώτη φορά, οι επιστήμονες της NASA έχουν βρει άμεσες αποδείξεις μιας μυστηριώδους μορφής παγωμένης ηφαιστειακής δραστηριότητας στο  πλανήτη-νάνο Δήμητρα, που βρίσκεται στη ζώνη των αστεροειδών.

Το 1800, η Δήμητρα ήταν ένας μικρός πλανήτης με μεγάλα όνειρα. Αλλά όλα άλλαξαν αργότερα εκείνο τον αιώνα όταν οι επιστήμονες συνειδητοποίησαν ότι υπήρχαν τεράστιες διαφορές μεταξύ των πλανητών και των "αστεροειδών". Αν η Δήμητρα επρόκειτο να είναι ένα αστεροειδής, θα ήταν ο βασιλιάς των αστεροειδών.Είχε την τιμή να είναι ο πρώτος αστεροειδής που ανακαλύφθηκε ποτέ, και κυριάρχησε στη ζώνη των αστεροειδών μεταξύ του Άρη και του Δία,

Μετά από πέντε δεκαετίες υποβιβάστηκε σε ταπεινό αστεροειδή.  Στη συνέχεια, το 2006, η Δήμητρα και πάλι αναταξινομήθηκε, αυτή τη φορά ως νάνος πλανήτης - δεν είναι ακριβώς πλανήτης, αλλά ούτε και αστεροειδής.

Αλλά αυτό δεν σταμάτησε τη Δήμητρα να βρίσκεται συνεχώς στο προσκήνιο. Ο μικροσκοπικός νάνος πλανήτης συνέχισε να βασανίζει τους επιστήμονες με τις μυστηριώδεις λευκές κηλίδες και τους κρατήρες που εξαφανίζονται.

Και αποδεικνύεται ότι αυτός ο παγωμένος κόσμος εξακολουθεί να κρύβει πολλά. Ένα από αυτά περιλαμβάνει ένα τεράστιο ηφαίστειο πάγου, σε σχήμα πυραμίδας που ονομάζεται Ahuna Mons  και που εκτοξεύει βραστό αλατισμένο νερό.

Ένα πλανητικό σώμα στο μέγεθος του Τέξας, με αυτό το είδος της δομής ξεχωρίζει. Οι επιστήμονες δεν έχουν ιδέα για το πώς ένα τέτοιο γιγαντιαίο, απομονωμένο βουνό θα μπορούσε να είχε σχηματιστεί στο νάνο πλανήτη.

Το «κρυοηφαίστειο», όπως ονομάζονται οι συγκεκριμένοι γεωλογικοί σχηματισμοί, έχει ύψος 5 χιλιόμετρα, δηλαδή περίπου το μισό από το Έβερεστ. Ένα εντυπωσιακό μέγεθος για τα δεδομένα της Δήμητρας, αν ληφθεί υπόψη πως ο πλανήτης-νάνος έχει μόλις το 1/13 των διαστάσεων της Γης.

Ένα άλλο ενδιαφέρον γεγονός που ισχύει για το Ahuna Mons είναι η ηλικία του. Ενώ μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια ακούγεται αρχαίο σε σύγκριση με τα νεαρά ηφαίστεια στη Γη, είναι εξαιρετικά νεαρό σε σχέση με τα ηφαίστεια στη Σελήνη και τον Άρη.

Το κρυοηφαίστειο ήταν γεωλογικά ενεργό έως σχετικά πρόσφατα, «ξερνώντας» παγωμένο νερό, στο οποίο ήταν διαλυμένα άλατα. Κάποιες φορές, το υλικό αυτό ήταν αναμεμιγμένο με λάσπη.

Μαζί με άλλα αποτελέσματα από την ανάλυση των μετρήσεων του Dawn, οι επιστήμονες περιγράφουν την ανακάλυψη του Ahuna Mons σε έξι άρθρα που δημοσιεύθηκαν χθες στο περιοδικό Science. Σύμφωνα με τους ερευνητές, το κρυοηφαίστειο πρέπει να σχηματίσθηκε από λιωμένο μάγμα, το οποίο αν και διαπέρασε τον φλοιό δεν εκτινάχθηκε μακριά.

«Το Ahuna Mons μάς επιτρέπει να βγάλουμε συμπεράσματα για την εσωτερική δομή της Δήμητρας», σημειώνει ο Δρ Ρουές, επιστήμονας της NASA και από τους συντάκτες ενός από τα άρθρα. «Η ίδια διαδικασία ενδεχομένως να έχει συμβεί και σε άλλους πλανήτες-νάνους, όπως τον Πλούτωνα».

Η παρουσία ενός ηφαιστείου με τόσο πρόσφατη δραστηριότητα εξέπληξε τους επιστήμονες, καθώς κατά κανόνα ηφαίστεια εντοπίζονται σε πλανήτες και τους δορυφόρους που περιστρέφονται γύρω τους. Επίσης, για να υπάρξουν ηφαιστειακές εκρήξεις, θα πρέπει να έχουν βραχώδες ανάγλυφο, όπως συμβαίνει στη Γη και τον Άρη, ή το ανάγλυφο τους να καλύπτεται από πάγο, όπως συμβαίνει στον Εγκέφαλο, δορυφόρο του Κρόνου.

Η Δήμητρα βρίσκεται στη ζώνη αστεροειδών ανάμεσα στις τροχιές του Άρη και του Δία. Αποτελείται από άλατα, νερό σε μορφή πάγου και άλατα, δηλαδή «συστατικά» που δεν παραπέμπουν σε ηφαιστειακή δραστηριότητα.

Τώρα, η ανακάλυψη του Ahuna Mons δείχνει πως η ηφαιστειακή δραστηριότητα είναι πιο διαδεδομένη στο ηλιακό σύστημα, από όσο θεωρούσαν έως τώρα οι επιστήμονες. Παράλληλα, τα χαρακτηριστικά του ηφαιστείου δείχνουν πως σχηματίσθηκε αρκετά πρόσφατα, σε γεωλογική χρονική κλίμακα.

«Είμαστε πεπεισμένοι πως το Ahuna Mons σχηματίσθηκε μέσα στα τελευταία δισεκατομμύρια χρόνια, πιθανότατα μέσα στα τελευταία εκατομμύρια χρόνια», επισημαίνει ο Ρουές.

Σε ουράνια σώματα που δεν διαθέτουν ατμόσφαιρα, όπως η Δήμητρα, η επιφάνειά τους διαμορφώνεται από τις συχνές προσκρούσεις αστεροειδών, με συνέπεια το ανάγλυφό τους να είναι αρκετά εξομαλυμένο. Παρ’ όλα αυτά το Ahuna Mons είναι αρκετά απόκρημνο – παρουσιάζοντας χαρακτηριστικά, όπως θραύσματα από τις πτώσεις βράχων, τα οποία κανονικά θα έπρεπε να έχουν εξαφανισθεί με την πάροδο του χρόνου.

Το Dawn εκτοξεύθηκε το 2007, ενώ τέθηκε με επιτυχία σε τροχιά γύρω από τη Δήμητρα τον Μάρτιο του 2015, με συνέπεια να γίνει το πρώτο διαστημόπλοιο που «επισκέφθηκε» ποτέ ένα πλανήτη-νάνο. Παρόλο που η αποστολή του θα ολοκληρωνόταν τον περασμένο καλοκαίρι, η NASA αποφάσισε να επεκτείνει κατά δύο ακόμη χρόνια την «εξερεύνηση» της Δήμητρας.

Καθώς το Dawn συνεχίζει τη τροχιά του γύρω από τη Δήμητρα, οι επιστήμονες θα λάβουν περισσότερες εικόνες του βουνού για να δούν αν υπάρχουν τυχόν αλλαγές και να βεβαιωθούν ότι δεν υπάρχει καμία ζωή ακόμα στο ηφαίστειο.

"Δεν αναμένουμε να βρούμε κάποια [ζωή], αλλά ποτέ δεν ξέρεις», είπε ο Ruesch. "Η φύση μας εκπλήσσει κάθε φορά έτσι θέλουμε να βεβαιωθούμε ότι το ηφαίστειο δεν είναι ενεργό."

Έτσι, η Δήμητρα δεν θα μπορούσε να είναι ένας πλανήτης. Και δεν θα μπορούσε να είναι ο βασιλιάς των αστεροειδών. Είναι όμως εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και μυστηριώδης και δεν παύει να εκπλήσσει τους επιστήμονες.
5/9/2016

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου