Ο πίδακας μιας μαύρης τρύπας παράγει πολλαπλούς ανέμους σε κοντινό γαλαξία

Μια ομάδα αστροφυσικών με επικεφαλής την Δρ Καλλιόπη Δασύρα ανακάλυψε θυελλώδεις ανέμους μοριακού και ατομικού αερίου που προκαλείται από την αλληλεπίδραση του πίδακα μιας υπερμεγέθους μαύρης τρύπας με μεσοαστρικά νέφη στον κοντινό γαλαξία IC5063.

Οι άνεμοι ανιχνεύονται σε τέσσερις διακριτές περιοχές κοντά στον πίδακα, σε αποστάσεις τόσο μεγάλες όσο ~ 3.000 χρόνια φωτός μακριά από τη μαύρη τρύπα. Αυτή η ανακάλυψη δείχνει ότι πίδακες  των μαύρων τρυπών, μπορούν να επηρεάσουν την εξέλιξη των γαλαξιών, αυξάνοντας τις αναταράξεις του αερίου και την καταστολή του σχηματισμού νέων άστρων σε μεγάλες κλίμακες.

Οι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες των εκατοντάδων εκατομμυρίων ηλιακών μαζών που συνήθως διαμένουν στα γαλαξιακά κέντρα. Αυτές οι μαύρες τρύπες μπορούν να προσελκύσουν βαρυτικά, διαστρική ύλη από δεκάδες έτη φωτός μακριά. Καθώς η ύλη εισρέει προς μια μαύρη τρύπα, θερμαίνεται και ιονίζεται και σχηματίζει έναν δίσκο πλάσματος λόγω της περιστροφής.

Μαγνητικά πεδία από τον φορτισμένο περιστρεφόμενο δίσκο παρασύρουν προς τα έξω μέρος του πλάσματος με μεγάλες ταχύτητες και σε εστιασμένες δέσμες (πίδακες). Οι πίδακες μπορούν να είναι 10 τάξεις μεγέθους πιο λαμπροί από τον Ηλιο μας. Τα ωστικά κύματα που δημιουργούν αραιώνουν το μεσοαστρικό αέριο ή το διώχνουν ακόμη και έξω από το βαρυτικό δυναμικό γαλαξιών.

Ερευνώντας τον κοντινό μας γαλαξία IC5063 με τη βοήθεια φασματογράφου του European Southern Observatory Very Large Telescope στη Χιλή, η ομάδα της αστροφυσικού Καλλιόπης Δασύρα κατέγραψε τους σφοδρούς ανέμους μεσοαστρικού αερίου, που παρασύρουν μόρια υδρογόνου και άτομα σιδήρου. Οι μετρήσεις αποκάλυψαν μεγάλες ταχύτητες και θερμοκρασίες του μοριακού υδρογόνου στον άνεμο σε σχέση με τον υπόλοιπο μεσοαστρικό χώρο.

«Επιλέξαμε το γαλαξία IC5063 γιατί ο πίδακάς του έχει την ιδιαιτερότητα να σαρώνει τη ζώνη αστρογένεσης, αντί να βρίσκεται κάθετα σε αυτήν. Ετσι, διαπιστώσαμε ότι προσδίδει κινητική και θερμική ενέργεια στο αέριο, από το οποίο δημιουργούνται νέα άστρα μέσω βαρυτικής κατάρρευσης», είπε η δρ Δασύρα. Οι άνεμοι απλώνονται σε μια μεγάλη περιοχή, που απέχει έως 3.000 έτη φωτός από τη μαύρη τρύπα και η οποία καλύπτει το ένα πέμπτο της ζώνης αστρογένεσης. 

Η μελέτη δημοσιεύεται στο περιοδικό Astrophysical Journal.
Το έγγραφο, με ημερομηνία δημοσίευσης της 4ης Δεκεμβρίου του 2015, μπορείτε να το κατεβάσετε από την ιστοσελίδα του περιοδικού (που διατίθεται από την Παρασκευή, 4 Δεκεμβρίου) (http://iopscience.iop.org/article/10.1088/0004-637X/815/1/ 34) ή από το arXiv (http://arxiv.org/abs/1503.05484). Πληρ από phys.org
Eva Cat
thecuriosityofcat
3/12/2015

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου